Nieuws over de Europese gezondheidszorg – juli 2026

Ter gelegenheid van Wereldkankerdag heeft het Europees Parlement een resolutie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot versterkte steun voor de uitvoering van het Europese kankerbestrijdingsplan. De leden vragen onder meer om een specifiek gezondheidsprogramma op te nemen in het meerjarig financieel kader 2028-2034. Daarnaast dringen zij er bij de Europese Commissie en de lidstaten op aan om gezondheidszorg en oncologische zorg te erkennen als doelstellingen voor sociale investeringen, te realiseren via nationale en regionale partnerschapsplannen (EN/FR).

Op dezelfde dag vroeg de intergroep van het Europees Parlement voor kanker en zeldzame ziekten om de erfenis van het Europese kankerbestrijdingsplan te bestendigen door in de volgende langetermijnbegroting een Europees Kankerfonds van 2 miljard euro op te richten. De intergroep beveelt tevens aan om nieuwe infrastructuur te ontwikkelen voor betere grensoverschrijdende samenwerking, waaronder een Europees Kankerinstituut (EN).

Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek heeft namens de Europese Commissie de Europese Code tegen Kanker geactualiseerd. De code biedt praktisch advies over hoe kanker kan worden voorkomen, gebaseerd op persoonlijke gedragsfactoren, omgevingsfactoren en medische interventies. Voor het eerst worden aanbevelingen voor individuen gecombineerd met aanbevelingen op bevolkingsniveau, gericht op beleidsmakers (EN/FR/NL).

Een nieuw rapport brengt ongelijkheden, uitdagingen en goede praktijken in kaart binnen de kankerzorg in de 27 EU lidstaten, Noorwegen en IJsland. Het identificeert vier belangrijke, sectoroverschrijdende beleidsterreinen: geïntegreerde zorgtrajecten, monitoring, optimalisatie van middelen en technologische innovatie, en mensgerichte benaderingen. Het rapport werd opgesteld door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voor het European Cancer Inequalities Registry, als onderdeel van het Europese kankerbestrijdingsplan (EN).

De Europese Rekenkamer heeft de opzet, uitvoering, duurzaamheid en toezichtmechanismen van het Europese kankerbestrijdingsplan geëvalueerd. Zij concludeert dat het plan bijdraagt aan de coördinatie en uitvoering van de nationale inspanningen, maar dat de doeltreffendheid kan worden ondermijnd door overlappende initiatieven, beperkte nationale betrokkenheid, tekortkomingen in monitoring en onduidelijke vooruitzichten na 2027. De Rekenkamer doet aanbevelingen om de belangrijkste initiatieven beter af te stemmen op de behoeften en capaciteiten van de lidstaten en om de monitoring en evaluatie te versterken (EN/FR/NL).

De Europese Rekenkamer heeft een kritisch advies uitgebracht over het voorstel van de Europese Commissie (juli 2025) voor een verordening die binnen het meerjarig financieel kader 2028-2034, zowel het EU-mechanisme voor civiele bescherming als de steun voor gezondheidscrises momenteel onder EU4Health zou omvatten. De Rekenkamer wijst op tekortkomingen in de transparantie van de indicatieve begroting en uit bezorgdheid over overlappingen tussen structuren en zwakke punten in het toezichtskader (EN, FR, NL).

De Europese Commissie heeft een uitvoeringsverordening gepubliceerd die de procedures vastlegt voor informatie-uitwisseling, raadpleging en coördinatie tussen lidstaten binnen het gezondheidsbeveiligingscomité, in geval van ernstige grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen (EN/FR/NL).

Het initiatief Accelerating Clinical Trials in the EU (ACT EU) geleid door de Europese Commissie, het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en de hoofden van de nationale geneesmiddelenautoriteiten heeft nieuwe aanbevelingen gepubliceerd om de goedkeuring van nieuwe klinische proeven en wijzigingen in lopende proeven te stroomlijnen en te versnellen. De richtsnoeren moeten het mogelijk maken om in noodsituaties snel klinisch bewijs te genereren (EN).

De Europese Commissie heeft een voorstel aangekondigd voor een gedelegeerde richtlijn die de toepassing van Richtlijn 2005/36/EG inzake de erkenning van beroepskwalificaties voor fysiotherapeuten moet vergemakkelijken. Het voorstel introduceert een gemeenschappelijk opleidingskader, waardoor kwalificaties die voldoen aan vastgestelde normen – zowel qua niveau binnen het Europees kwalificatiekader als qua kennis, vaardigheden en competenties – automatisch worden erkend. De gedelegeerde handeling wordt verwacht in het derde kwartaal van 2026 (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft een verslag gepubliceerd over de uitvoering van Richtlijn 2005/36/EG betreffende de erkenning van beroepskwalificaties. De richtlijn vormt een solide basis voor beroepsmobiliteit in alle sectoren en op alle vaardigheidsniveaus, met een positief effect op sterk gereguleerde essentiële sectoren zoals gezondheidszorg en onderwijs, waar ernstige tekorten worden gemeld. Tegelijk blijven erkenningsprocedures complex en tijdrovend, en kan de gebruikerservaring worden verbeterd (EN).

De Europese Commissie is van plan een verordening voor te stellen die een gestandaardiseerde digitale oplossing voor socialezekerheidsdocumenten invoert. Deze oplossing, de Europese socialezekerheidskaart (ESSPASS), bouwt voort op proefprojecten die sinds 2021 lopen en maakt deel uit van het pakket maatregelen voor eerlijke arbeidsmobiliteit dat in het derde kwartaal van 2026 wordt verwacht. ESSPASS moet nationale autoriteiten en zorgverleners in staat stellen om automatisch de geldigheid, integriteit en authenticiteit van overdraagbare documenten en Europese ziekteverzekeringskaarten (EZVK) te controleren, terwijl het risico op fouten en fraude wordt verkleind. In januari zijn een oproep tot het indienen van input voor een effectbeoordeling en een openbare raadpleging gestart. (EN/FR/NL).

In een in maart aangenomen resolutie roepen de leden van het Europees Parlement de Europese Commissie op een actieplan voor te leggen om de loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen teverkleinen. Het plan moet gerichte maatregelen bevatten om arbeidsomstandigheden te verbeteren en eerlijke beloning te garanderen in sectoren waar vrouwen sterk vertegenwoordigd zijn, zoals zorg, gezondheidszorg, onderwijs en maatschappelijk werk. De leden vragen de lidstaten bovendien om, samen met sociale partners, meerjarige en begrotingsvriendelijke loopbaan- en beloningstrajecten uit te werken om kwaliteit, vaardigheden en personeelsbehoud in deze sectoren te versterken (EN/FR, EN/FR/NL).

De Raad van de EU heeft conclusies aangenomen waarin lidstaten worden opgeroepen de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting te versnellen. Dit omvat onder meer een krachtigere uitvoering van de Europese Kindergarantie, die moet zorgen voor effectieve en gratis toegang tot essentiële diensten zoals gezondheidszorg. De Europese Commissie wordt gevraagd haar steun aan de lidstaten te versterken, onder meer door de kwaliteit en beschikbaarheid van gegevens te verbeteren (EN/FR/NL).

Daarnaast hebben leden van het Europees Parlement een initiatiefverslag aangenomen waarin zij hun verwachtingen voor de komende EU-strategie ter bestrijding van armoede uiteenzetten. Zij pleiten voor voldoende financiering en meer coördinatie om armoede en sociale uitsluiting in de EU terug te dringen. Het Parlement vraagt om een specifiek budget van minstens 20 miljard euro voor de Europese Kindergarantie en dringt er bij lidstaten op aan universele toegang tot betaalbare, hoogwaardige openbare gezondheidszorg te waarborgen (EN/FR/NL).

In een door de Europese Commissie gepubliceerde Economic Brief analyseren Boriana Goranova en Santiago Calvo Ramos de gevolgen van vergrijzing voor de overheidsuitgaven aan gezondheidszorg in de EU. Zij stellen dat structurele hervormingen dringend nodig zijn, aangevuld met doelgerichte investeringen, om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen. De voorgestelde hervormingen omvatten onder meer beter begrotingsbeheer, een sterkere focus op eerstelijnszorg en preventie, geïntegreerde zorg (inclusief langdurige zorg), efficiëntere ziekenhuizen, prestatiesvergelijking, kosteneffectieve inkoop en strategische personeelsplanning. Het EU-semester en EU-financiering kunnen lidstaten ondersteunen bij de uitvoering van deze hervormingen (EN).

Het Europees Uitvoerend Agentschap voor gezondheid en digitale beleid (HaDEA) heeft drie nieuwe raamcontracten ondertekend in het kader van het EU4Health-werkprogramma 2024. Deze contracten moeten de ontwikkeling en vroege toegang tot griepvaccins van de volgende generatie versnellen. De vaccins zijn ontworpen om bescherming te bieden tegen een breder scala aan griepvarianten, zijn eenvoudiger toe te dienen en kunnen in noodsituaties snel worden opgeschaald. De contracten bestrijken de klinische ontwikkeling tot en met de vergunning voor het in de handel brengen (EN/FR, EN).

De Europese Commissie heeft BE READY gelanceerd, een nieuw samenwerkingsverband dat de capaciteit van de EU moet versterken om epidemieën en pandemieën te anticiperen, te voorkomen en erop te reageren. Het partnerschap wordt gecoördineerd door het Franse agentschap ANRS – Infectious Emerging Diseases (ANRS MIE) en verenigt 81 organisaties uit 27 landen. Het zal onderzoek naar opkomende en opnieuw opduikende ziekteverwekkers bevorderen en de ontwikkeling van diagnostiek, behandelingen en vaccins versnellen (EN).

In een door Frankrijk opgesteld non-paper roepen 13 lidstaten (waaronder België) de Europese Commissie op om de exploitatiesubsidies voor maatschappelijke organisaties in de gezondheidszorg opnieuw op te nemen in het EU4Health-werkprogramma 2025. Zij brengen tevens overwegingen naar voren over het bestuur en de opstelling van de jaarlijkse EU4Health-werkprogramma’s en de betrokkenheid van lidstaten daarbij (EN).

De Europese Ombudsvrouw heeft de Europese Commissie gevraagd toe te lichten waarom maatschappelijke organisaties die in 2024 kaderpartnerschapsovereenkomsten hadden ondertekend in het kader van het EU4Health-programma, niet tijdig en transparant zijn geïnformeerd over de gevolgen van de bezuinigingen die voorvloeien uit de herziening van de langetermijnbegroting 2021-2027. Deze bezuiningen hebben directe impact op hun activiteiten (EN/FR/NL).

In een nota, opgesteld op verzoek van de Commissie volksgezondheid (SANT) van het Europees Parlement, wordt onderzocht hoe beleidsterreinen op het gebied van volksgezondheid worden gefinancierd binnen het meerjarig financieel kader 2021-2027 en hoe deze zijn opgenomen in de voorgestelde begroting 2028-2034. De nota benadrukt hoe het EU4Health-programma gezondheidsbevordering, ziektepreventie, gezondheidsbeveiliging en paraatheid heeft ondersteund. Er wordt gewaarschuwd dat samenvoeging met het voorgestelde Europees Fonds voor Concurrentievermogen de vooruitgang richting een EU-gezondheidsunie kan beperken. De nota beveelt aan ervoor te zorgen dat EU-gezondheidsbeleid een prominente rol blijft spelen in de volgende begroting (EN).

De Europese Rekenkamer heeft twaalf adviezen gepubliceerd over de voorstellen die de Europese Commissie in juli 2025 presenteerde voor het meerjarig financieel kader 2028-2034. De Rekenkamer waarschuwt voor mogelijke risico’s voor goed financieel beheer en vraagt om strengere waarborgen, waaronder duidelijkere definities, uitgebreide en betrouwbare gegevens over het gebruik van EU-middelen en verduidelijkingen over vereenvoudigde regels. Deze aandachtspunten gelden ook voor voorstellen op het gebied van gezondheidsgerelateerde financiering, zoals het Europees Fonds voor Concurrentievermogen, het programma Horizon Europa, het herziene EU-mechanisme voor civiele bescherming en het Europees Fonds (EN/FR/NL).

In september 2023 startte de Europese Commissie een onderzoek naar Edwards Lifesciences om na te gaan of het Wereldwijd eenzijdig beleid ter bevordering van innovatie (UPIP) de vrijheid van artsen beperkte om deel te nemen aan klinische proeven en andere wetenschappelijke of educatieve activiteiten die worden ondersteund door concurrerende fabrikanten van apparatuur voor transkatheter-aortaklepimplantatie. Na het besluit van het bedrijf om het beleid in te trekken, heeft de Europese Commissie het mededingingsonderzoek afgesloten (EN/FR).

De Europese Commissie heeft ingestemd met de overname van volledige zeggenschap over Clario Holdings door Thermo Fisher Scientific, beide gevestigd in de Verenigde Staten. De transactie betreft voornamelijk op diensten van klinische onderzoeksorganisaties en oplossingen voor elektronische klinische proeven (EN).

De Europese Commissie heeft goedkeuring verleend voor de verwerving van volledige zeggenschap over de Zentiva Group, een farmaceutisch bedrijf uit Tsjechië, door GTCR LLC, een private-equitybedrijf uit de Verenigde Staten. De transactie heeft voornamelijk betrekking op de farmaceutische sector (EN).

De Europese Commissie heeft Slovenië een met redenen omkleed advies gestuurd over de nationale apotheekwetgeving. In 2024 breidde Slovenië het gebruik van de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking uit voor de aankoop van geneesmiddelen door openbare apotheken. Ondanks de aangevoerde rechtvaardigingen oordeelt de Europese Commissie dat dit in strijd is met Richtlijn 2014/24/EU inzake overheidsopdrachten (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft Polen een aanmaningsbrief gestuurd wegens het niet naleven van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 19 juni 2025. Het Hof stelde vast dat Polen inbreuk maakte op Richtlijn 2000/31/EG inzake e-handel en het Verdrag betreffende de werking van de EU door reclame voor apotheken en apotheekverkooppunten te verbieden. De lopende wetgevingsvoorbereiding wordt als onvoldoende beschouwd; de Europese Commissie vraagt om concrete maatregelen, anders wordt de zaak opnieuw aan het Hof voorgelegd (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft Roemenië een aanvullend met redenen omkleed advies gestuurd wegens aanhoudende en systematische vertragingen bij betalingen door de nationale ziektekostenverzekeraar aan apotheken voor verstrekte geneesmiddelen. De vertragingen overschrijden de termijn van 60 dagen die is vastgesteld in Richtlijn 2011/7/EU inzake betalingsachterstanden bij handelstransacties voor instanties die gezondheidszorg verlenen (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft Denemarken een met redenen omkleed advies gestuurd omdat het land heeft nagelaten maatregelen aan te melden waarmee Richtlijn (EU) 2024/505 — inzake de erkenning van beroepskwalificaties van in Roemenië opgeleide verpleegkundigen verantwoordelijk voor algemene zorg — volledig is omgezet in nationale wetgeving (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft haar nieuwe strategie voor gendergelijkheid voor 2026-2030 gepubliceerd. Hiermee worden de doelstellingen van het in 2025 gepresenteerde stappenplan voor vrouwenrechten omgezet in concrete maatregelen. Voor het eerst wordt gezondheidszorg als afzonderlijk beleidsterrein opgenomen in de strategie. De maatregelen zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van gezondheidszorg voor vrouwen en op het integreren van een genderbewuste benadering in medisch onderzoek en klinische proeven (EN/FR/NL).

De Europese Commissie heeft de EU-strategie tegen racisme voor 2026-2030 goedgekeurd. Voortbouwend op het actieplan 2020-2025 richt de nieuwe strategie zich op het aanpakken van structureel racisme, het verterken van de uitvoering van EU-antidiscriminatiewetgeving, het bevorderen van sociale gelijkheid en cohesie, en het uitbouwen van partnerschappen. Gezondheidszorg wordt erkend als een van de belangrijkste levensdomeinen waar mensen die met racisme te maken hebben, discriminatie kunnen ervaren. Lidstaten worden aangemoedigd antiracisme te integreren in beleid inzake sociale bescherming en gezondheidszorg. De Commissie zal hen ondersteunen, onder meer door de verzameling van gelijkheidsgegevens te verbeteren (EN/FR/NL).

Het Europees Netwerk tegen Racisme (ENAR), dat meer dan 140 lidorganisaties vertegenwoordigt, heeft kritiek geuit op de nieuwe strategie en stelt dat deze niet aan de verwachtingen voldoet (EN).

In een artikel in The Lancet Regional Health – Europe stellen Markus Frischhut en collega’s voor om de conclusies van de Raad uit 2006 over "gemeenschappelijke waarden en beginselen van de gezondheidszorgstelsels van de Europese Unie" te herzien en te actualiseren. Volgens de auteurs vragen de huidige uitdagingen en meervoudige crises om een heroverweging van de gezondheidswaarden en -beginselen van de EU, die nu zouden moeten aansluiten bij een volwaardige Europese Gezondheidsunie (EN).

Een door EuroHealthNet gepubliceerd rapport onderzoekt welke gevolgen de nieuwe nadruk van de EU op concurrentievermogen heeft voor het Europees Semester en hoe dit het evenwicht tussen economische en sociale doelstellingen beïnvloedt. Het rapport richt zich op de visie en prioriteiten van de cyclus van het Europees Semester 2025 en analyseert de impact van de nieuwe kaders voor economische bestuur en sociale convergentie op sociale en volksgezondheidskwesties (EN).

In een rapport van Dalila Ghailani en collega’s van het European Social Observatory (OSE), opgesteld voor het European Social Policy Analysis Network (ESPAN), worden voorzieningen voor langdurige zorg voor ouderen in 38 landen analyseerd: de 27 EU-lidstaten, negen (potentiële) kandidaat-lidstaten, IJsland en Noorwegen. Op basis van nationale rapporten biedt het rapport een vergelijkend overzicht van formele LTC-systemen en formuleert het beleidsaanbevelingen om de beschikbaarheid en het aanbod van LTC-diensten te verbeteren (EN).

Een rapport van Tamara Hervey en Rachel Horton voor het Europese netwerk van juridische deskundigen in gendergelijkheid en non-discriminatie laat zien hoe EU-wetgeving inzake (gender)gelijkheid verband houdt met toegang tot gezondheidszorg. De auteurs brengen in kaart welke EU-wetgeving direct of indirect invloed heeft op gendergelijkheid in de toegang tot gezondheidszorg, en onderzoeken hoe deze wetgeving kan worden toegepast en/of verbeterd (EN).

In een opiniestuk in het European Journal of Public Health benadrukken Milka Sokolović en collega’s van de European Public Health Alliance (EPHA) en de European Public Health Association (EUPHA) de curciale rol van het maatschappelijk middenveld bij het aanpakken van uitdagingen op het gebied van volksgezondheid. Zij betreuren de schrapping van de exploitatiesubsidies in het kader van het EU4Health-programma en stellen dat herinvesteren in gezondheidsgerelateerde maatschappelijke organisaties een strategische noodzaak is voor de gezondheid, veerkracht en democratie van Europa (EN).